Zaburzenia motoryczne co to jest i jak się objawiają?

Zaburzenia motoryczne to poważny temat, obejmujący trudności w wykonywaniu celowych ruchów, problem z koordynacją ruchową oraz utrzymaniem równowagi. U dzieci mogą prowadzić do zaburzeń codziennego funkcjonowania i wpływać na sferę emocjonalną oraz społeczną [3].

Czym są zaburzenia motoryczne?

Zaburzenia motoryczne to grupa problemów, w których głównym objawem są trudności z kontrolą nad ruchami, zarówno tymi z zakresu motoryki dużej, jak i małej [3][4][5][6]. Motoryka duża obejmuje ruchy całego ciała, natomiast motoryka mała – precyzyjne ruchy dłoni i palców. W praktyce oznacza to kłopoty z planowaniem, wykonywaniem oraz koordynacją ruchów, co może znacząco wpływać na codzienne życie dziecka [3].

Najczęstsze rodzaje zaburzeń motorycznych u dzieci to między innymi rozwojowe zaburzenie koordynacji, ADHD, zaburzenia ze spektrum autyzmu, dyspraksja, opóźnienie rozwoju psychoruchowego oraz zaburzenia integracji sensorycznej [3].

Jakie są przyczyny zaburzeń motorycznych?

Przyczyny zaburzeń motorycznych w dużej mierze wiążą się z nieprawidłowym działaniem układu nerwowego, w tym niedojrzałością ośrodkowego układu nerwowego, zaburzeniami integracji sensorycznej czy nadmiernym lub zbyt małym napięciem mięśniowym [1][6]. Nie bez znaczenia pozostają także czynniki środowiskowe, takie jak brak odpowiedniej stymulacji oraz ograniczona aktywność ruchowa w codziennym życiu [1][5][6].

Zaburzenia motoryczne często współwystępują z trudnościami emocjonalnymi i społecznymi, na przykład labilnością emocjonalną, niską samooceną oraz trudnością w koncentracji uwagi [1][2].

Najważniejsze pojęcia związane z zaburzeniami motorycznymi

W kontekście zaburzeń motorycznych warto znać kilka kluczowych terminów [3][4][6]:

• Motoryka duża – ogólne ruchy ciała
• Motoryka mała – precyzyjne ruchy dłoni i palców
• Dyspraksja – trudności z planowaniem ruchów
• DCD (Rozwojowe Zaburzenie Koordynacji) – złożone zaburzenie praktycznych umiejętności ruchowych
• ADHD oraz zaburzenia integracji sensorycznej – często współwystępują z trudnościami ruchowymi

Jak objawiają się zaburzenia motoryczne?

Objawy zaburzeń motorycznych są zróżnicowane, jednak zawsze utrudniają prawidłowy rozwój dziecka. Najbardziej typowe są: niezgrabność ruchowa, problemy z precyzyjnymi ruchami, zaburzenia równowagi oraz opóźnienia w osiąganiu kamieni milowych rozwoju motorycznego [3][4][5][6]. Ważnym objawem są też trudności z codziennymi czynnościami, wymagającymi sprawności manualnej.

Problemy mogą objawiać się trudnościami w nauce pisania, rysowania czy używania przyborów szkolnych. Dzieci z zaburzeniami motorycznymi wykonują zadania zwykle w jeden sposób, szybko się męczą, mają trudności z koncentracją lub niechętnie podejmują aktywności wymagające sprawności manualnej [2][4][5][6].

Objawy zaburzeń motorycznych mogą także prowadzić do dodatkowych problemów, takich jak niska samoocena oraz wycofanie społeczne, co może wpływać na całościowy rozwój dziecka [1][2][3].

Wpływ zaburzeń motorycznych na życie dziecka

Zaburzenia motoryczne znacząco wpływają na funkcjonowanie dziecka w środowisku domowym, szkolnym i społecznym [1][2][3]. Zaburzenia te utrudniają wykonywanie codziennych czynności jak ubieranie się, wiązanie butów czy używanie sztućców [1][2][3][4][5][6]. Trudności pojawiają się także podczas uczestnictwa w zabawach ruchowych oraz w nauce czytania i pisania.

Wiele dzieci z zaburzeniami motorycznymi doświadcza frustracji spowodowanej niemożnością dorównania rówieśnikom. Powtarzające się niepowodzenia prowadzą nie tylko do obniżonej samooceny, ale mogą przekładać się na trudności z nauką, relacjami rówieśniczymi i funkcjonowaniem emocjonalnym [1][2][3].

Zaburzenia motoryczne a rozwój społeczny i emocjonalny

Współwystępowanie zaburzeń motorycznych z niską samooceną, niestabilnością emocjonalną oraz problemami w koncentracji uwagi zostało potwierdzone w literaturze [1][2][3]. Dzieci te częściej przeżywają frustrację, wycofują się z aktywności grupowych i mają trudność z nawiązywaniem relacji rówieśniczych.

Prawidłowe wsparcie ze strony dorosłych oraz wczesna diagnoza i terapia są kluczowe dla poprawy funkcjonowania dziecka i jego dalszego rozwoju emocjonalnego [3][4][5].

Diagnoza i nowe kierunki terapii

Rosnące zainteresowanie wczesnym wykrywaniem zaburzeń motorycznych doprowadziło do rozwoju nowoczesnych metod terapii. Szczególne znaczenie mają tu ćwiczenia rozwijające motorykę oraz terapie oparte na integracji sensorycznej [3][4][5]. Wczesna interwencja i wsparcie pozwala ograniczyć długofalowe skutki problemów motorycznych i minimalizować ich wpływ na codzienne życie dziecka.

Podsumowanie

Zaburzenia motoryczne obejmują szerokie spektrum problemów związanych z kontrolą ruchów, koordynacją oraz równowagą [3][4][5][6]. Objawy te istotnie rzutują na funkcjonowanie w wielu dziedzinach życia. Kluczem do skutecznego wsparcia jest wczesne rozpoznanie trudności i podjęcie odpowiedniej terapii [3][4][5].

Źródła:

• [1] https://www.centrumtoto.pl/post/zaburzenia-motoryczne-na-bazie-sensorycznej
• [2] https://www.ppp-ryki.pl/wp-content/uploads/2020/07/objawy.pdf
• [3] https://fizjopediatria.pl/zaburzenia-motoryczne-i-rozwojowe-u-dzieci/
• [4] https://www.eisystem.pl/blog/czym-jest-motoryka-mala-zaburzenia-objawy-i-cwiczenia-rozwijajace-n188
• [5] https://fabrykakoscielisko.pl/motoryka-mala-u-dzieci-definicja-cwiczenia-zaburzenia-oraz-zabawa-w-sali-zabaw/
• [6] https://www.medonet.pl/zdrowie,motoryka-mala—charakterystyka–zaburzenia-i-cwiczenia,artykul,1734323.html