Czteroletnie dziecko osiąga kolejne etapy rozwoju fizycznego, poznawczego, emocjonalnego i społecznego, które specjaliści uznają za kluczowe dla harmonijnego funkcjonowania w przedszkolu i w grupie rówieśniczej [1][2][3][4][5]. Już na początku warto podkreślić, że czterolatek powinien potrafić samodzielnie wykonywać czynności samoobsługowe, rozumieć proste reguły społeczne oraz podejmować działania wymagające kontroli emocji [4][6].
Rozwój motoryczny czterolatka
W sferze motoryki dużej czterolatki są zdolne do biegania, skakania, wspinania się, stania na jednej nodze przez około 5 sekund oraz jazdy na rowerku trójkołowym [2][3][7]. Zdolność do utrzymywania równowagi i płynnej koordynacji ruchowej jest wynikiem łączenia ruchów w bardziej zaawansowane sekwencje, jak choćby podbiegnięcie, podniesienie piłki, a następnie jej rzut [2]. Dziecko czteroletnie potrafi już z precyzją trafić piłką do kosza z odległości 1,5 metra oraz łapać piłkę przy użyciu przedramion [7].
Motoryka mała obejmuje umiejętności takie jak rysowanie, wycinanie nożyczkami, zapinanie guzików oraz odkręcanie zakrętek [3][4][5]. Lepsza koordynacja dłoni wpływa na rosnącą samodzielność, pozwalając dziecku sprawniej wykonywać czynności dnia codziennego oraz zadania wymagające precyzji [1][3].
Rozwój poznawczy
Czterolatki rozwijają myślenie logiczne i kreatywność; potrafią rozumieć pojęcia ilości, kolejności czy upływu czasu, a także dostrzegają zależności przyczynowo-skutkowe [1]. Osiągają umiejętność liczenia do 10, klasyfikowania przedmiotów według wybranych cech, rozróżniania kolorów i kierunków, a nawet porządkowania obiektów [1][3][4][6].
Zgodnie z danymi 47% czterolatków potrafi ułożyć szeregi z patyczków różnej długości, rozwijając tym samym zdolności klasyfikowania i sekwencjonowania informacji [1]. Rozwój pamięci – zarówno krótkotrwałej, jak i długotrwałej oraz operacyjnej – umożliwia im wykonywanie czynności wymagających zapamiętywania kolejnych etapów działania [1]. Pojawia się również myślenie symboliczne, pozwalające dziecku podejmować próby rozwiązywania problemów i stosować proste strategie zapamiętywania [1].
Umiejętności społeczne i emocjonalne
Rozwój społeczny w wieku czterech lat obejmuje umiejętność współpracy, nawiązywania pierwszych przyjaźni, rozumienia reguł grupowych oraz kształtowanie początkowej empatii [5]. Dziecko uczy się rozumieć i respektować zasady ustalane przez dorosłych i grupę rówieśniczą, a także zdobywa praktyczne doświadczenia w rozwiązywaniu konfliktów poprzez komunikację i negocjacje [4][5].
W sferze emocjonalnej czterolatek podejmuje pierwsze próby kontrolowania własnych reakcji oraz potrafi coraz lepiej rozróżniać, które zachowania są społecznie akceptowane, a które wymagają zmiany [4]. Nabieranie tych kompetencji wpływa bezpośrednio na efektywność współpracy w grupie przedszkolnej i przygotowuje do rozwoju umiejętności emocjonalnych niezbędnych w kolejnych latach [2][4][5].
Samodzielność i czynności samoobsługowe
Czteroletnie dziecko dokonuje szybkiego postępu w zakresie samoobsługi. Potrafi już samodzielnie się ubierać, jeść przy użyciu sztućców, myć ręce i twarz, a nawet pielęgnować zęby [4][6]. Wykonywanie codziennych czynności bez pomocy dorosłych jest wyrazem rosnącej niezależności oraz efektem rozwoju motorycznego i poznawczego [6].
Podsumowanie kompetencji czterolatka
Na podstawie wskazań specjalistów czterolatki powinny opanować szereg umiejętności w czterech głównych obszarach rozwoju: motorycznym, poznawczym, społecznym i emocjonalnym [1][2][3][4][5]. Ich rozwój ukierunkowany jest na wzmacnianie samodzielności w codziennych czynnościach, rozumienie i stosowanie się do zasad społecznych oraz nabywanie podstawowych umiejętności logiczno-matematycznych i manualnych.
W pełni prawidłowy rozwój czterolatka opiera się na ścisłym współdziałaniu wszystkich wymienionych sfer, a specjalistyczna diagnoza rozwoju zawsze odnosi się do całościowego obrazu kompetencji dziecka – nie tylko jednej wybranej umiejętności [1][4][5].
Źródła:
- [1] https://www.novakid.pl/blog/rozwoj-4-latka/
- [2] https://epozytywnaopinia.pl/rozwoj-dziecka/4-rok-zycia-dziecka-czesc-pierwsza
- [3] https://www.mustela.pl/blogs/news/rozwoj-dziecka-w-4-roku-zycia
- [4] https://centrumterapiidzieci.pl/rozwoj-dziecka-w-4-roku-zycia/
- [5] https://motylek3.pl/jak-rozwija-sie-czterolatek/
- [6] https://dziecisawazne.pl/rozwoj-czterolatka/
- [7] https://images.dlaprzedszkoli.eu/przedszkole345/4-latek-a5-min.pdf
KrainaRadochy.pl to portal dla rodziców, którzy chcą rzetelnych informacji bez oceniania i presji idealności. Piszemy o rozwoju dzieci, zabawach, edukacji, zdrowiu i codziennych wyzwaniach rodzicielstwa – językiem zrozumiałym i autentycznym.